اکتشاف

هر عمليات اکتشاف ( اکتشاف در معناي عام ) از دو مرحله اساسي تشکيل شده است، که اين مراحل عبارتند از:

    الف) پيجويي ب) اکتشاف

الف) پی جویی (کسب اطلاعات مقدماتي ) 

  اولين مرحله از مراحل اکتشاف مرحله پي جوي است که در صورت رضايت بخش بودن نتايج حاصل، آغاز عمر يک معدن خواهد بود. هدف اصلي پيجويي جستجو وتعيين محل يک آنومالي،يعني يک ناهنجاري زمين شناسي با مختصات يک کانسار کاني ميباشد.

    اخذ تصميم در مورد نوع کاني و محلي که بايد در آن پيجويي صورت گيرد ، بخشي از برنامه کلي پيجويي و اکتشاف است و به عوامل گوناگوني از قبيل شرايط بازار، قيمت و ميزان عرضه و تقاضا ، کالاهاي جايگزين و قابل رقابت، توليد و رشد، شرايط جغرافيايي و زمين شناسي مستعد و جو سياسي و تجاري مناسب بستگي دارد.

  از آنجا که اغلب کانسارها امروزه در سطح زمين و در معرض ديد نيستند روشهاي جستجوي مستقيم بايستي با روشهاي غير مستقيم تکميل شوند.

    روشهاي مستقيم مانند آزمايشات فيزيکي و مشاهده اي، مطالعات زمين شناسي ونقشه برداري، نمونه برداري در پيجويي کانسارهاي غير فلزي و زغالسنگ که اغلب داراي رخنمون هستند يا در زير روباره هاي کم عمق واقعند، موفق مي باشند ولي براي کانسارهاي فلزي بکار گيري روشهاي غيرمستقيم مانند روشهاي ژئوفيزيکي، ژئوشيميايي و گياه شناسي زمين تقريبا هميشه اجتناب ناپذير است

 

 1)پي جويي زمين شناسي:

کاربرد زمين شناسي براي جستجوي کاني شامل بررسي ويژگيهاي زايشي منطقه هدف، جمع آوري داده هاي بدست آمده در جريان هر يک از مراحل پيجويي و اکتشاف( نقشه برداري، مطالعات دگر ساني و زون بندي،پيمايش گمانه ها و مغزه ها،...) تفسير داده هاي زمين شناسي جمع آوري شده، يکپارچه و هم سنخ کردن کليه اطلاعات ديگر جهت هدايت جستجوي کانسار و ارزيابي آن مي باشد.

2)پي جويي ژئوفيزيکي و ژئوشيميايي:

پيجويي ژئوفيزيکي :  در پيجوييهاي ژئوفيزيکي، تغييراتي را در شرايط زمين شناسي که ممکن است ناشي از وجود کانسارهاي کاني اقتصادي باشد، از فاصله اي مشخص کشف مي کنند. با استفاده از ابزارهاي بسيار حساس تغييرات خواص فيزيکي زمين ( ناهنجاريها ) انداره گيري مي شوند. اين ناهنجاريها مي تواند ناشي از وجود يک کانسار کانسنگ باشند يا نباشند ، ولي تشخيص اين امر پيچيده و مشکل است.

    دامنه نفوذ روشهاي ژئوفيزيکي هوابرد تقريبا نامحدود است ولي نفوذ آنها در زمين بندرت از 90 متر فراتر مي رود.  کاربرد ژئوفيزيک جهت پيجويي و اکتشاف در آغاز در صنايع نفت و گاز طبيعي شروع شد و بيشترين ميزان موفقيت را تا کنون در اين زمينه کسب کرده است. از طريق ژئوفيزيک همچنين ميتوان اطلاعات با ارزشي براي تهيه ي نقشه هاي زمين شناسي،که موقعيت فضايي کانسار (عمق، شکل،...) يا شکلهاي زمين ساختي(چينها،گسلها،...) را بيان ميکند، بدست آورد.

    هر روش جهت اندازه گيري خاصيت يا مشخصه خاصي است که براي کانيهاي مختلف متفاوت است در نتيجه ميتوان گفت براي هر کاني يا کانسار خاص از روشهاي ژئوفيزيکي خاصي ميتوان استفاده کرد. اين روشها عبارتنداز:

    روش گراني، مغناطيسي، لرزه اي،الکتريکي، الکترومغناطيسي ، مقاومت ويژه ، قطبش القايي ، رايواکتويته،...

    هر يک از اين بطور مفصل در درس ژئوفيزيک اکتشافي بررسي ميشوند.

 پيجويي ژئوشيميايي : ژئوشيمي در مقايسه با ژئوفيزيک جديدتر است. پيجويي ژئوشيميايي تغييرات جزئي را که ناشي ار وجود ماده معدني(معمولا فلزي ) در نزديکي محل پيجويي است گشف ميکند، اين تغييرات در ترکيب شيميايي نمونه هاي گرفته شده از آب ، هوا ،خاک و گياهان اندازه گيري ميشود. بايد دانست که کشف اوليه ماده معدني با استفاده از روش ژئوشيمي فقط مقدمه و نقطه شروعي براي کشف مستقيم از طريق پيجويي زمين شناسي و يا پيجويي ژئوفيزيکي خواهد بود.

    ژئوشيمي اغلب در جاهاييکه زمين شناسي و ژئوفيزيک نسبتا کارايي نداشته باشند، کاراتر است. بطور کلي ژئوشيمي براي يافتن زغالسنگ، کانيهاي غير فلزي، بوکسيت، سنگهاي قيمتي يا کانسنگهاي آهن، منگنز ، کروميت و تيتان مورد استفاده قرار نميگيرند.